Hoofdmenu


Zoek


Contact

EN | NL | DE

Door alle bronnen van inkomen en vermogen mee te nemen in het geven van inzicht en communicatie kan een deelnemer uiteindelijk een betere keuze maken.

Keuzes maken over doorbeleggen

Sinds eind 2016 hebben deelnemers in een premieovereenkomst een nieuwe keuzemogelijkheid. Behalve dat ze het pensioenkapitaal kunnen omzetten in een vaste uitkering kunnen ze ook ‘doorbeleggen’.

De Wet verbeterde premieregeling geeft deze deelnemers een aantal mogelijkheden om hun pensioenkapitaal om te zetten in pensioeninkomen. Een deelnemer die het kapitaal niet wil omzetten in een vaste uitkering kan het kapitaal beleggen in risicodragende beleggingen, om zo een hogere pensioenuitkering te behalen. Tegenover een mogelijk hogere uitkering staat uiteraard het risico op een lagere uitkering. De uitkering tijdens pensionering is niet meer per definitie vast, maar kan ook variabel zijn. De keuze voor de ene of de andere optie is de verantwoordelijkheid van de deelnemer, al dienen pensioenuitvoerders op grond van hun zorgplicht wel inzicht te geven in de consequenties van deze keuzes. Maar op basis waarvan kunnen individuen deze keuzes weloverwogen maken? Op welk moment moeten zij dat doen, en welke informatie hebben zij daarvoor nodig?

Standaardmodel

Pensioenuitvoerders, waaronder pensioenfondsen, verzekeraars en PPI’s, moeten vanaf 1 januari 2018 in hun communicatie gebruik maken van de standaardmodellen over de keuzes ten aanzien de uitkeringsmethode. Het standaardmodel heeft als voordeel dat een deelnemer, onafhankelijk van de pensioenuitvoerder, zijn keuzes op eenzelfde wijze krijgt voorgelegd. De communicatierichtlijnen tonen de bruto maandelijkse pensioenuitkeringen bij de verschillende keuzes die een deelnemer heeft, namelijk een vast of variabel pensioen in een goed scenario, een verwacht scenario en een slecht-weer-scenario, zie ook onderstaande figuur (1). De wetgeving schrijft in elk geval voor dit standaardmodel te gebruiken vlak voor pensionering en bij de definitieve keuze voor de uitkeringsmethode. Daarnaast dienen pensioenuitvoerders naar de keuze van de deelnemer op te vragen op het moment dat er een ander beleggingsbeleid wordt gehanteerd voor een vast of variabel pensioen. Op deze manier krijgt een deelnemer al in een vroeg stadium te maken met de keuze ten aanzien van de pensioenuitkering en de bijbehorende communicatie.

Inzicht in complete financiële situatie benodigd voor weloverwogen keuze

Het standaardmodel heeft in de eerste plaats als doel om uniformiteit te creëren in de communicatie over de keuzemogelijkheden ten aanzien van het pensioen. Dit leidt echter ook tot een belangrijk nadeel, namelijk dat pensioenuitvoerders vanuit het standaardmodel slechts beperkte informatie hoeven te tonen. De Pensioenfederatie heeft op grond daarvan zelfs bepleit om de wettelijk verplichte formats te schrappen, zoals te lezen stond in het beleidsstuk 2018 (2). Het tonen van enkel bruto maandbedragen van een geïsoleerd deel van het pensioen geeft in elk geval niet het volledige beeld dat nodig is voor een weloverwogen keuze. De manier waarop individuen keuzes maken hangt namelijk sterk af van hun financiële situatie. De risicobereidheid van een deelnemer kan sterk verschillen, afhankelijk van de vraag of de keuze gaat over een het pensioen dat benodigd is om te voorzien in het elementaire inkomen, dan wel over het pensioen voor een ‘aanvullend’ inkomen. Individuen zijn doorgaans bereid om een hoger risico te nemen indien een belangrijk deel van hun inkomen voor later al is zeker gesteld, bijvoorbeeld via de AOW, overige pensioeninkomens of ander beschikbaar vermogen. Hoe belangrijker het betreffende pensioen is voor het elementaire inkomen voor later, des te meer waarde hechten individuen aan zekerheid. Het minimaal benodigde inkomen van een individu speelt een belangrijke rol in dit keuzeproces. Dit is namelijk het inkomen na pensionering dat de deelnemer in elk geval wil zekerstellen. Het minimaal benodigde inkomen kan bijvoorbeeld het inkomen zijn dat nodig is voor de uitgaven ten aanzien van basisbehoeften of het behoud van de huidige levensstijl.

Door alle bronnen van inkomen en vermogen mee te nemen in het geven van inzicht en communicatie kan een deelnemer uiteindelijk een betere keuze maken.

Niet alleen inzicht in beleggingsrisico, maar ook in inflatierisico

Waar bij een vaste uitkering van het pensioen het beleggingsrisico na pensionering beperkt is, kent het wel een aanzienlijk inflatierisico. Het inflatierisico is het risico dat de koopkracht van de vaste uitkering daalt door jaarlijkse inflatie. Daardoor daalt het reële inkomen tijdens pensionering, waardoor gepensioneerden jaarlijks minder kunnen besteden. Doorbeleggen kan een oplossing bieden om het inflatierisico te beperken, door ook tijdens pensionering beleggingsrisico te houden. De naar verwachting hogere rendementen leiden namelijk jaarlijks tot een hogere pensioenuitkering, waardoor de koopkracht behouden blijft. De keuze voor een vaste of variabele uitkering hangt dus naast het beleggingsrisico ook nauw samen met het inflatierisico van het inkomen voor later.

Doorbeleggen kan een oplossing bieden om het inflatierisico te beperken, door ook tijdens pensionering beleggingsrisico te houden.

Aanvullen standaardmodel

De individuele keuze voor een vast of variabel pensioen is zeer afhankelijk van de specificieke financiële situatie van een deelnemer. Ortec Finance is dan ook van mening dat het standaardmodel goede informatie geeft om het risico van het pensioenproduct inzichtelijk te maken, maar dat het in veel gevallen onvoldoende is om een goede financiele beslissing te nemen. Het is al een hele winst dat er unifomiteit is ontstaan en dat deelnemers over de pensioenuitvoerders heen consistente informatie ontvangen om hun keuze op te baseren. Maar of deelnemers zelf in staat zijn deze informatie te relateren aan het pensioendoel dat ze voor ogen hebben is wat ons betreft de vraag. Door alle bronnen van inkomen en vermogen mee te nemen in het geven van inzicht en communicatie kan een deelnemer uiteindelijk een betere keuze maken. Pensioenuitvoerders staan voor de uitdaging om, naast de wettelijke verplichte informatie, meer stappen te zetten om de deelnemers verder te helpen met deze keuzes. Daarnaast is het van belang om de keuzes te toetsen, zodat duidelijk wordt of het minimaal benodigde inkomen van deze deelnemer bestand is tegen inflatierisico of het mogelijke beleggingsrisico. Door het geven van inzicht en door een overzichtelijke communicatie over de beschikbare keuzes, zijn deelnemers en klanten uiteindelijk in staat om de keuzes ten aanzien van pensioen zelf te maken.

Bronnen:

1. Pensioenfederatie, Handleiding Standaardmodel verbeterde premieregeling voor pensioenfondsen, November 2017
2. https://www.pensioenfederatie.nl/actueel/nieuws/2018/openbaar/1-januari/beleidsagenda-pensioenfederatie-2018-is-gepubliceerd